(c) Felipe van Laar: Verzonken hoofd

Klimaatstemming vrijdag 9 juni 2017

Het klimaat is aan het veranderen. De hoeveelheid CO2 en methaangas in de lucht neemt toe, de temperatuur op aarde en in de oceanen stijgt. De poolkappen en gletsjers smelten, de bossen worden gekapt, de permafrost ontdooit, de zeespiegel stijgt, het weer verandert en wordt extremer. 

Door klimaatverandering komen voedselvoorziening en bestaanszekerheid in gevaar, de mens moet zich zien aan te passen aan nieuwe, grillige, onvoorspelbare omstandigheden, die hij zelf heeft veroorzaakt. Verwacht wordt dat dit tot maatschappelijke ontwrichting leidt: immense vluchtelingenstromen, hongersnood, oorlog.


Op dit symposium staan we stil bij de effecten van klimaatverandering op het menselijk gemoed. Hoe reageren we op deze veranderingen en dreigingen? Hoe gaan we om met de verschillende reacties van ontkenning, apathie, angst, depressie en dreigende paniek? Wie vangt wie op in de toekomst, wie zorgt er voor wie, en op welke manier?

Dit symposium richt zich met name op de geestelijke gezondheidszorg. Vragen en problemen waar de ggz mee te maken krijgt, zijn:

  • Hoe gaat de ggz om met ‘klimaatangst’, ‘klimaatdepressie’ en 'klimaatpaniek'? Wat kan 'klimaattherapie' inhouden?
  • Wat kunnen hulpverleners individueel doen, en wat kan de ggz als maatschappelijke organisatie betekenen?
  • Opvattingen en normen over psychische gezondheid zullen veranderen. Hoe  gaan noties als duurzaamheid of een 'niet-vervuilende mentaliteit' onderdeel worden van de doeleinden van therapie?

Op deze praktische vragen en problemen zullen we vanuit een breder kader nadenken. De meer levensbeschouwelijke en filosofische vragen die aan de orde zullen komen, zijn: 
  • Wat zijn de gevolgen van de ecological turn voor het denken over wat de mens is, en wat de mens zou moeten zijn?
  • Op welke manier kunnen grote vragen over ecologisch goed handelen doordringen in het dagelijks leven?
  • In hoeverre tellen toekomstige generaties mee bij morele evaluaties van menselijk handelen? 


Doel van het symposium

Het primaire doel van de bijeenkomst is om de bezoekers te informeren en daarmee te veranderen in hun houding en handelen ten opzichte van problemen van klimaatverandering.

 

Programma

Dagvoorzitter is Milouska Meulens, journalist en tv- en radio-presentatrice van programma's als Vroege Vogels en Zembla.

10:00 - 11:00: Opwarming

  • Agnita Mur, lid van het College van Bestuur van de Hogeschool Leiden, opent de dag.
  • Leo Meyer geeft een overzicht van de stand van zaken en de ontwikkelingen in de klimaatwetenschap en verwachtingen over de toekomst. 
Leo Meyer is klimaatwetenschapper en heeft o.a. gewerkt voor het IPCC, het VN-klimaatpanel.

11:30 - 12:40: Broeikas van stemmingen

Wat voor effecten hebben de angstwekkende berichten uit de klimaatwetenschap op de menselijke stemming? Met o.a een analyse waarom mensen klimaatverandering blijven ontkennen? Verder over de wisselende en extreme emoties, stemmingen en gedachtes die klimaatverandering opwekt: hoop en wanhoop, optimisme en pessimisme, apathie en vastberadenheid, klimaatdepressie, klimaatverwarring. 

Evanne Nowak is geestelijk verzorger en gespecialiseerd in praktische én existentieel bezonnen omgang met klimaatproblematiek

Sanne Bloemink is journalist en schrijver in o.a. De Groene Amsterdammer en Vrij Nederland

Wouter Kusters is filosoof, schrijver en medewerker van de Stichting psychiatrie en filosofie

 

12:40 - 13:40: vegetarische, duurzame lunch

 

13:40 - 16: 00: Klimaateffecten

Hoe gaan we de toekomst in? Wat doen we met de fysieke klimaatrealiteiten en psychische klimaatstemmingen? Hoe kunnen we navigeren in het 'antropoceen' (zie hier)? Kunnen we nog iets betekenen voor de ander, als hulpverlener, als patiënt, en hoe handelen we in deze kwestie in het groepsverband van de geestelijke gezondheidszorg?

  • René ten Bos zal vertellen over de complexiteit van de crisis en de catastrofe waar we in zitten, en hij zal enkele (dwaal)wegen schetsen die we al denkend, aarzelend, handelend en berustend kunnen belopen. 
  • Naomi van Steenbergen zal bespreken tot welke ethische overwegingen de bijna onbevattelijke klimaatcrisis leidt. Wie moet er veranderen? Individueel en collectief? Wie betaalt, wie profiteert, wie draagt welke lasten, en welke vruchten?
  • Jaap van der Stel zal tegen deze complexe achtergronden enkele concrete aanbevelingen doen voor de ggz.
René ten Bos is hoogleraar wijsbegeerte in Nijmegen en Denker des Vaderlands. Hij publiceerde dit jaar Dwalen in het antropoceen.
Naomi van Steenbergen is ethicus en onderzoeker aan de universiteit Utrecht en publiceert over duurzaamheid en rechtvaardigheid.
Jaap van der Stel is lector geestelijke gezondheidszorg aan de Hogeschool Leiden.

16:00 - 17:00 Eindgesprek
In het eindgesprek is er ruimschoots de gelegenheid om met elkaar en de sprekers van gedachten te wisselen, het hart te luchten, de zielen te verbinden, maar ook om geest en neuzen richting een warme, maar niet al te warme toekomst te geleiden.

Nuttige links naar artikelen over effecten van klimaatverandering op psychisch welbevinden:

- Standaardprijs: 100 euro
- Donateursprijs: 90 euro
- Studenten Hogeschool Leiden: gratis (maar wel aanmelden, s.v.p., hier)
- Andere studenten, mensen met een krappe beurs: 50 euro
Om in aanmerking te komen voor een van de student-kortingsregelingen, kunt u ons mailen met uw studentnummer, naar: info@psychiatrieenfilosofie.nl.

Indien u niet beschikt over de mogelijkheid van internetbankieren, kunt u het desbetreffende bedrag ook overmaken naar: NL18FVLB0225465329, t.a.v. "Stichting Psychiatrie en Filosofie, Maastricht". (BIC: FVLBNL22). Meld dit wel ook via ons emailadres! 

Meer informatie: info@psychiatrieenfilosofie.nl.