(c) Felipe van Laar: Verzonken hoofd

Klimaatstemming vrijdag 9 juni 2017

Symposium georganiseerd door de Stichting psychiatrie en filosofie i.s.m. de Hogeschool Leiden


Het klimaat is aan het veranderen. De hoeveelheid CO2 in de lucht neemt toe, de temperatuur in de lucht en in de oceanen stijgt. De poolkappen en grote gletschers smelten, de bossen worden gekapt, de permafrost ontdooit, de zeespiegel stijgt, het weer verandert en wordt extremer.

Klimaatverandering heeft negatieve gevolgen voor het menselijk leven. De voedselvoorziening komt in gevaar, de mens moet zich zien aan te passen aan de veranderde leefomstandigheden. Verwacht wordt dat dit tot allerlei vormen van maatschappelijke ontwrichting gaat leiden: immense vluchtelingenstromen, hongersnood, oorlog.

Relevantie voor psychiatrie

Voor de psychiatrie en de geestelijke gezondheidszorg zijn deze ontwikkelingen en verwachtingen verontrustend, zoniet alarmerend, en belangrijk om zich daar rekenschap van te geven. Vragen en problemen waar de ggz mee te maken krijgt zijn:

  • Hoe gaat de ggz om met de verwachte vluchtelingenstromen en alles wat dat met zich meebrengt?
  • De klimaatcrisis heeft gevolgen voor de menselijke conditie. Mensen zien zich gesteld voor een nieuw soort vraagstukken, een nieuw soort problemen, leidend tot misschien een nieuw soort psychische problemen. Hoe kan de ggz omgaan met zoiets als ‘klimaatangst’, of ‘klimaatdepressie’?
  • Hoe kan de ggz zelf zich aanpassen aan de klimaatveranderingen? Hoe kunnen ggz-organisaties duurzamer gaan werken?
  • Hoe kan de ggz een rol spelen in de verwachte verandering? Op welke manier kan een concept als ‘duurzaamheid’ onderdeel worden van de doeleinden van therapie? Oftewel, zal een ‘vervuilende mentaliteit’ ooit geproblematiseerd worden en opgenomen in het spreken, denken en handelen rond ‘psychische stoornissen’?

Relevantie voor filosofie

Voor de filosofie is de klimaatcrisis ook relevant. Er dienen zich vele nieuwe vragen aan, of in ieder geval, filosofische vragen en problemen komen in een wat ander licht te staan. Bijvoorbeeld,

  • Hoe liggen de verhoudingen tussen wetenschap, politiek en media?
  • In hoeverre tellen toekomstige generaties mee bij morele evaluaties van menselijk handelen?
  • Op wat voor manier kunnen wij, kan de filosofie, omgaan met ‘scale problems’, d.w.z., met het probleem dat de tijd- en ruimte-schalen van de klimaatproblematiek wringen met die van het dagelijks leven.
  • Wat zijn de gevolgen van de ‘ecological turn’ voor het denken over wat de mens is?

 

Doel van het symposium

Het primaire doel van de bijeenkomst van 9 juni is om de GGZ te veranderen door haar bewust te maken van de klimaatproblemen, en van manieren om daar persoonlijk, sociaal, mentaal en institutioneel mee om te gaan.

 

Programma

10:00 - 11:10: Opwarming

Twee lezingen over de filosofische en wetenschappelijke context van klimaatverandering.

 

11:30 - 12:40: Broeikas van stemmingen

- een analyse van het "denialism". Wat zijn de condities in onze maatschappij en in onze geest  die ervoor zorgen dat mensen "ontkennen" in hun handelen en in hun bewustzijn?

- hoop versus wanhoop. Wat kunnen we met deze twee? Moet een van die twee polen worden uitgesloten? Of zijn beide nodig, om ons 'reeel' te houden?

- hoe om te gaan met “klimaatdepressie”?

 

  • Evanne Nowak: vertelt over haar betrokkenheid bij klimaatverandering, met daarin elementen van hoop, wanhoop, moedeloosheid, angst, optimisme, zingeving, verbondenheid, etc.
  • Wouter Kusters doet verslag van het brievenproject “Klimaatstemmen”
  • Sanne Bloemink vertelt over mogelijkheden en onmogelijkheden van klimaattherapie.

 

12:40 - 13:40: vegetarische, duurzame lunch

 

13:40 - 16: 30: Veranderingen

- Mogelijkheden en grenzen van de ggz

- Afkoelende therapieën

- Nieuwe tijden, nieuwe mensen

 

  • René ten Bos

Nuttige links naar artikelen over effecten van klimaatverandering op psychisch welbevinden: