(c) Felipe van Laar: Verzonken hoofd

Klimaatstemming vrijdag 9 juni 2017

Symposium georganiseerd door de Stichting psychiatrie en filosofie i.s.m. het lectoraat GGZ van de Hogeschool Leiden

Het klimaat is aan het veranderen. De hoeveelheid CO2 in de lucht neemt toe, de temperatuur in de lucht en in de oceanen stijgt. De poolkappen en grote gletsjers smelten, de bossen worden gekapt, de permafrost ontdooit, de zeespiegel stijgt, het weer verandert en wordt extremer. Klimaatverandering heeft negatieve gevolgen voor het menselijk leven. De voedselvoorziening en bestaanszekerheid komen in gevaar, de mens moet zich zien aan te passen aan nieuwe, grillige, onvoorspelbare omstandigheden. Verwacht wordt dat dit tot maatschappelijke ontwrichting leidt: immense vluchtelingenstromen, hongersnood, oorlog.

Relevantie voor psychiatrie

Voor de psychiatrie en de geestelijke gezondheidszorg zijn deze ontwikkelingen en verwachtingen verontrustend, zoniet alarmerend. Vragen en problemen waar de ggz mee te maken krijgt, zijn:

  • De klimaatcrisis heeft gevolgen voor de menselijke conditie. Mensen zien zich geplaatst voor een nieuw soort vraagstukken met een nieuw soort psychische problemen. Hoe kan de ggz omgaan met ‘klimaatangst’, ‘klimaatdepressie’ en 'klimaatpaniek'?
  • Wat kunnen individuele hulpverleners doen met klimaatproblematiek, en hoe kan de ggz als maatschappelijke organisatie zich hierin positioneren?
  • Opvattingen over wat 'het goede leven' en wat een 'gezonde mens' is zullen veranderen. Op welke manier gaan noties als duurzaamheid of een 'niet-vervuilende mentaliteit' onderdeel worden van de doeleinden van therapie?

    Relevantie voor filosofie

    Voor de filosofie dienen zich nieuwe vragen aan; filosofische vragen en problemen komen in een ander licht te staan. Bijvoorbeeld,

    • Wat zijn de gevolgen van de ecological turn voor het denken over wat de mens is, en wat de mens zou moeten zijn?
    • Op welke manier kunnen grote vragen over ecologisch goed handelen doordringen in het dagelijks leven?
    • In hoeverre tellen toekomstige generaties mee bij morele evaluaties van menselijk handelen? 
    • Wat zijn de consequenties van klimaatverandering voor opvattingen over cultuur, maatschappelijke ontwikkeling, en vooruitgang?

    Doel van het symposium

    Het primaire doel van de bijeenkomst is om de bezoekers te informeren en daarmee te veranderen in hun houding en handelen ten opzichte van problemen van klimaatverandering.

     

    Programma

    Dagvoorzitter is Milouska Meulens, journalist en tv- en radio-presentatrice van programma's als Vroege Vogels en Zembla.

    10:00 - 11:00: Opwarming

    • Agnita Mur, lid van het College van Bestuur van de Hogeschool Leiden, opent de dag.
    • Leo Meyer geeft een overzicht van de stand van zaken en de ontwikkelingen in de klimaatwetenschap en verwachtingen over de toekomst. 
    Leo Meyer is klimaatwetenschapper en heeft o.a. gewerkt voor het IPCC, het VN-klimaatpanel.

    11:30 - 12:40: Broeikas van stemmingen

    Wat voor effecten hebben de angstwekkende berichten uit de klimaatwetenschap op de menselijke stemming? Met o.a een analyse waarom mensen klimaatverandering blijven ontkennen? Verder over de wisselende en extreme emoties, stemmingen en gedachtes die klimaatverandering opwekt: hoop en wanhoop, optimisme en pessimisme, apathie en vastberadenheid, klimaatdepressie, klimaatverwarring. 

    Evanne Nowak is geestelijk verzorger en gespecialiseerd in praktische én existentieel bezonnen omgang met klimaatproblematiek

    Sanne Bloemink is journalist en schrijver in o.a. De Groene Amsterdammer en Vrij Nederland

    Wouter Kusters is filosoof, schrijver en medewerker van de Stichting psychiatrie en filosofie

     

    12:40 - 13:40: vegetarische, duurzame lunch

     

    13:40 - 16: 00: Klimaateffecten

    Hoe gaan we de toekomst in? Wat doen we met de fysieke klimaatrealiteiten en psychische klimaatstemmingen? Hoe kunnen we navigeren in het 'antropoceen' (zie hier)? Kunnen we nog iets betekenen voor de ander, als hulpverlener, als patiënt, en hoe handelen we in deze kwestie in het groepsverband van de geestelijke gezondheidszorg?

    • René ten Bos zal vertellen over de complexiteit van de crisis en de catastrofe waar we in zitten, en hij zal enkele (dwaal)wegen schetsen die we al denkend, aarzelend, handelend en berustend kunnen belopen. 
    • Naomi van Steenbergen zal bespreken tot welke ethische overwegingen de bijna onbevattelijke klimaatcrisis leidt. Wie moet er veranderen? Individueel en collectief? Wie betaalt, wie profiteert, wie draagt welke lasten, en welke vruchten?
    • Jaap van der Stel zal tegen deze complexe achtergronden enkele concrete aanbevelingen doen voor de ggz.
    René ten Bos is hoogleraar wijsbegeerte in Nijmegen en Denker des Vaderlands. Hij publiceerde dit jaar Dwalen in het antropoceen.
    Naomi van Steenbergen is ethicus en onderzoeker aan de universiteit Utrecht en publiceert over duurzaamheid en rechtvaardigheid.
    Jaap van der Stel is lector geestelijke gezondheidszorg aan de Hogeschool Leiden.

    16:00 - 17:00 Eindgesprek
    In het eindgesprek is er ruimschoots de gelegenheid om met elkaar en de sprekers van gedachten te wisselen, het hart te luchten, de zielen te verbinden, maar ook om geest en neuzen richting een warme, maar niet al te warme toekomst te geleiden.

    - Standaardprijs: 100 euro
    - Donateursprijs: 90 euro
    - Studenten Hogeschool Leiden: gratis (maar wel aanmelden, s.v.p., hier)
    - Andere studenten, mensen met een krappe beurs: 50 euro
    Om in aanmerking te komen voor een van de student-kortingsregelingen, kunt u ons mailen met uw studentnummer, naar: info@psychiatrieenfilosofie.nl.

    Indien u niet beschikt over de mogelijkheid van internetbankieren, kunt u het desbetreffende bedrag ook overmaken naar: NL18FVLB0225465329, t.a.v. "Stichting Psychiatrie en Filosofie, Maastricht". (BIC: FVLBNL22). Meld dit wel ook via ons emailadres! 

    Meer informatie: info@psychiatrieenfilosofie.nl.