'Het onwillige lichaam'
Onderdeel van lezingenreeks Herstel en Filosofie, vrijdag 24 november 2017, Utrecht.
Met Bert van den Bergh en Joeri Calsius

Georganiseerd door de Werkplaats Herstelondersteuning en de Stichting Psychiatrie en Filosofie



Joeri Calsius: Werken met een lichaam dat moeilijk doet.
Het lichaam is geen evident gegeven, ook niet in therapie of herstel. Het confronteert, frustreert en toont zich vaak in diverse symptomen die de patiënt aangrijpen, soms zonder dat hij of zij deze begrijpt. 'Werken met een lichaam dat moeilijk doet', verwijst naar wat patiënten vaak ervaren: hun lichaam doet niet wat ze willen, het voelt gespannen en pijnlijk aan of is moe en leeg. Daarnaast verwoordt het wat hulpverleners kunnen ervaren, een lichaam dat moeilijk meewerkt in therapie en niet altijd het gehoopte resultaat geeft. Tegelijkertijd houdt het lichaam ons bezig in positieve zin, het houdt ons letterlijk gaande. Het is een bron van energie, van genot, van het creatieve en van een innerlijk weten.
In deze voordracht verkennen we een andere kijk op het lichaam, identiteit en persoonlijke ontwikkeling.

Dr. Joeri Calsius is doctor in de psychologie, kinesitherapeut en klinisch psycholoog en studeerde gezondheidswetenschappen en cultuurfilosofie. Hij specialiseerde zich als osteopaat en als lichaamsgericht, psychodynamisch psychotherapeut. Hij promoveerde in Utrecht op een proefschrift over een geïntegreerde benadering van angst vanuit psychodynamische, fenomenologische en lichaamstherapeutische invalshoek. Hiervoor ontving hij in 2013 de Van Helsdingen Prijs van de Stichting Psychiatrie en Filosofie. Calsius werkt in een eigen groepspraktijk in Maasmechelen en Hasselt. Daarnaast werkt hij als universitair docent en gastdocent aan diverse postgraduate opleidingen in binnen- en buitenland. Recent (2017) verscheen zijn boek "Werken met een lichaam dat moeilijk doet. Een andere kijk op het psychosomatische lichaam in therapie," zie hier.

Bert van den Bergh: Stemmingsstoornis?
Depressie is volgens de World Health Organisation de "leading cause of disability worldwide". Alom slaat men alarm. Er zou sprake zou zijn van een ware ‘depressie-epidemie’. In Nederland wordt daarom jaarlijks het Depressiegala georganiseerd, om aandacht te vragen voor deze ‘ziekte’. Dit gala heeft de steun van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, als deel van een reeks initiatieven die ertoe moeten leiden – zo liet minster Schippers begin dit jaar in een Kamerbrief weten – ‘het aantal mensen met een depressie in de komende 10 jaar fors te laten afnemen’.
Maar er zijn kanttekeningen te plaatsen bij het nationale en mondiale depressiebestrijdingsoffensief. Wordt de diagnose depressie niet te snel gesteld? Wordt ze wel juist gesteld? Wat verstaan we eigenlijk onder depressie? Doet de DSM-definitie de ervaring van depressie recht? Duwen we mensen via de diagnose ‘depressieve stoornis’ niet vaak in een richting die ze zogezegd verder van huis brengt? Wat vernemen we als we ons oor te luisteren leggen bij depressie als ervaring? Vermoedelijk iets alarmerends. Maar dat betreft dan een alarm van een heel andere orde dan het eerdergenoemde. De omgekeerde orde, kan men wel zeggen. En één die alles met lijfelijkheid van doen heeft.

Bert van den Bergh is psycholoog en filosoof, docent aan de Haagse Hogeschool en promovendus aan de Erasmus Universiteit. Het proefschrift waarmee hij binnenkort hoopt te promoveren heet: De gestolen stoornis – Een cultuurfilosofische duiding van de ‘depressie-epidemie’.


Lezingenreeks Herstel en Filosofie

Werkplaats Herstelondersteuning en Stichting Psychiatrie & Filosofie organiseren sinds 2017 samen lezingen rond het thema Herstel en Filosofie. Vanuit een filosofische invalshoek kijken diverse sprekers naar de betekenis van het begrip 'herstel'.

In de geestelijke gezondheidszorg wordt al langere tijd aan herstelondersteunende zorg gewerkt. Dit begrip ‘herstel’ heeft gezorgd voor een vernieuwende kijk op psychisch leed. Ervaringskennis en eigen regie zijn hierbij belangrijke, veelgebruikte begrippen. Maar gebruikers van de zorg vragen juist ook meer aandacht voor zingeving en existentiële vragen. In de praktijk komen deze weinig aan bod., temeer omdat opvattingen over wat zingeving en existentiële vragen zijn, uiteenlopen. Vaak wordt over iets als ‘spiritualiteit’ gesproken, maar wat hiermee precies bedoeld wordt, blijft vaak onduidelijk.

Vragen over zingeving en existentie behoren bij uitstek tot het domein van de filosofie. Van oudsher is er een verbinding tussen psychiatrie en filosofie rond de vraag: wat is de mens? In de lezingenreeks Herstel en Filosofie bediscussiëren we de dominante, medische benadering en proberen we spiritualiteit te integreren in het denken over psychisch leed en de ggz.


In de loop van 2018 verschijnen de lezingen in een uitgave.