P.C. Kuiperdebat ~ vrijdag 22 november

Aanmelding en betaling, klik HIER.


Wetenschap in de psychiatrie. Houvast of hobby?

Wereldwijd is het onderzoek in de psychiatrie booming. Wanneer je 'psychiatry' intoetst op Pubmed leer je dat er dit jaar alleen al meer dan 30.000 artikelen zijn gepubliceerd met dit woord in de titel. Dat zijn grofweg 5000 proefschriften vol. Maar wat hebben psychiaters hieraan in de dagelijkse praktijk? Is al die tijd, geld en energie om het brein en al die psychische klachten wetenschappelijk te verklaren nog wel zinnig? Is wetenschap in de psychiatrie een uit de hand gelopen niet langer relevante hobby, of biedt het houvast en richting voor de praktijk van alledag?
Over dit thema organiseren we een debat, waarbij zes sprekers in tweetallen achtereenvolgens drie stellingen bespreken en daarover met elkaar en de zaal in debat gaan.


Programma

Dagvoorzitter: Gerben Meynen

15.00 Opening door Gerben Meynen

15.15 - 15.45 Stelling 1: Het hersteldenken in de psychiatrie heeft weinig met wetenschap te maken
Sprekers: Alan Ralston en Christiaan Vinkers

15.45 - 16.15 Stelling 2: Evidence based medicine heeft de psychiatrie eerder verarmd dan verrijkt
Sprekers: Moniek Thunnissen enTon van Balkom

16.15 - 16.45 Stelling 3: Precisiepsychiatrie is precies wat de psychiatrie nodig heeft
Sprekers: Suzanne van Bronswijk  en Annemarie Köhne

!6.45 - 17.00 Afsluiting

17.00 Borrel

Praktische informatie
  • Vrijdagmiddag 22 november 
  • O2 Auditorium, 00 E 70, VUMC, Amsterdam
  • Accreditatie bij de NVvP is aangevraagd
  • Aanmelding en betaling, klik HIER.

Toelichting bij de stellingen
Stelling 1: Het hersteldenken in de psychiatrie heeft weinig met wetenschap te maken
Psychiatrie is een bijzonder en bijzonder ingewikkeld specialisme. Het richt zich namelijk op het meest ongrijpbare van alle lijden in de geneeskunde: het psychisch lijden. Wetenschap is een onlosmakelijk deel van de psychiatrie. Tegelijk is er in de psychiatrie meer aandacht voor persoonlijk herstel en de individuele ervaring. De vraag is: hoe verhouden wetenschap en herstel zich tot elkaar? Zijn ze in tegenstelling, of is er juist wel plek voor wetenschap in het hersteldenken? En is er plaats voor herstel in wetenschap? Psychiaters Alan Ralston en Christiaan Vinkers gaan hierover met elkaar in discussie.
   
Christiaan Vinkers zal betogen dat het hersteldenken tot nu toe vooral een uiting is van een andere manier van psychiatrische behandeling en daarmee een vorm van zorgvernieuwing. Dat is vernieuwend en maakt het psychiaterwerk inspirerend, maar het is geenszins een vervanging van bestaande wetenschappelijke kennis. Goede zorg en zorgvernieuwingen zijn geen substitutie van goede wetenschap. Het is mogelijk om én beter aan te sluiten wat iemand nodig heeft om een zinvol leven te leiden, en tegelijk bijvoorbeeld te onderzoeken waarom iemand kwetsbaar is voor psychose en wat daar aan te doen is.
Toelichting: De dagelijkse psychiatrische praktijk is veel meer dan wetenschap. Daar houden patiënten zich niet aan theoretische overwegingen of kaders, en combineren psychiaters inhoudelijke expertise met empathie en aandacht voor de specifieke omstandigheden van het individu. Een goede wetenschapper is niet per definitie een goede psychiater, en vice versa. Toch zijn goede zorg en goede wetenschap niet in tegenspraak met elkaar. Eerder is het een onlosmakelijk huwelijk: het is namelijk mogelijk om goede zorg na te streven (voldoende tijd voor wat iemand nodig heeft, goed luisteren, aandacht voor de sociale context) én tegelijk beter te begrijpen waar psychische klachten vandaan komen en hoe patiënten zo goed mogelijk geholpen zijn.

Alan Ralston zal betogen dat herstel een brede waaier aan idealen en overtuigingen omvat, waarvan sommige wel degelijk van belang zijn voor psychiatrische wetenschap, misschien zelfs cruciaal. Herstel heeft iets te zeggen over waardengebonden keuzes die in en rond psychiatrische wetenschap worden gemaakt: waar gaat die wetenschap over, welk perspectief domineert daarin, wie mag er meepraten? Zonder het kritische en richtinggevende perspectief van herstel, zo leert de geschiedenis, bestaat het risico dat de psychiatrische wetenschap zich steeds dieper het lichaam in begraaft, weg van de ervaring, op weg naar irrelevantie.

Stelling 2: Evidence based medicine heeft de psychiatrie eerder verarmd dan verrijkt

Moniek Thunnissen zal betogen dat EBM weliswaar een aantal positieve effecten heeft gehad voor de psychiatrie zoals het aantonen van werkzaamheid van bepaalde behandelingen. Echter: veel variabelen die in de psychiatrische praktijk een rol spelen zoals de persoon van de behandelaar en de kwaliteit van de therapeutische relatie zijn niet of nauwelijks met EBM te onderzoeken. EBM heeft de psychiatrie zelfs verarmd doordat het uitgaat van een natuurwetenschappelijke denkwijze en daarmee geen recht doet aan de complexiteit van de psychiatrie. Wij moeten EBM de plaats geven die het toekomt: de klinische praktijk is primair, en evidentie uit EBM een (belangrijk) hulpmiddel, maar geen bepalende factor. Een psychiatrische behandeling is geen toegepaste wetenschap.


Sprekersinformatie:

Dagvoorzitter:

Gerben Meynen is hoogleraar Forensische psychiatrie aan het Willem Pompe Instituut voor Strafrechtswetenschappen. Zijn onderzoek richt zich met name op toerekeningsvatbaarheid en neurorecht. Als psychiater is hij werkzaam bij GGZ inGeest, Amsterdam. 

Sprekers:

Christiaan Vinkers is psychiater en associate professor bij het Amsterdam UMC (locatie VUmc) en doet onderzoek naar stress en veerkracht. Hij studeerde geneeskunde, farmacie en rechten en promoveerde in 2009 op de relatie tussen stress en lichaamstemperatuur. Zijn onderzoek is gericht op het voorspellen wie er psychiatrische klachten ontwikkelt door stress, en hoe we menselijke veerkracht fundamenteel beter kunnen begrijpen. Als lid van De Jonge Akademie van de KNAW draagt hij actief het belang van wetenschappelijk onderzoek uit naar de maatschappij. In 2017 richtte hij STRESS-NL op, een nationaal consortium om stressonderzoekers te verbinden.

Alan Ralston is Medisch Hoofd Zorglijn Acute en Intensieve Psychiatrie aan het UMC Utrecht. Daarvoor was hij werkzaam als psychiater en (sinds 2016) opleider bij GGZ Dijk en Duin / Parnassia Groep. Alan is platformcoördinator, lid van de Commissie Kwaliteitszorg en als Ledenraadslid van de NVvP. Hij promoveerde op het onderwerp ‘De filosofie van de psychiatrische praktijk’. 

A.J.L.M. van Balkom, psychiater en hoogleraar evidence-based psychiatrie, afdeling Psychiatrie en EMGO+ Instituut, VU-MC en GGZ inGeest, Amsterdam

Moniek Thunnissen is psychiater en psychotherapeut. Zij promoveerde in 2007 op de langetermijneffecten en het effect van nabehandeling na kortdurende klinische psychotherapie. Zij is internationaal erkend opleider en supervisor in de TA, groepspsychotherapeut en systeemtherapeut. De laatste jaren is Moniek werkzaam in haar eigen praktijk voor behandeling, consultatie en supervisie; daarvoor was zij hoofdopleider voor psychiaters in GGZ West Noord-Brabant in Bergen op Zoom, en werkte zestien jaar in het Psychotherapeutisch Centrum de Viersprong te Halsteren. Moniek heeft veel publicaties op haar naam staan op het gebied van psychotherapie, psychiatrie en persoonlijkheidsstoornissen.

Annemarie Köhne is afgestudeerd als sociaal psycholoog, klinisch psycholoog en wetenschapsfilosoof. Zij werkt als GZ-psycholoog op de afdeling stemmingsstoornissen bij het AMC en promoveert bij prof. dr. Jim van Os van het UMC Utrecht. Zij promoveert op het grensvlak van psychiatrie en filosofie en houdt zich bezig met fundamentele kwesties die gaan over classificatie en diagnostiek.

Suzanne van Bronswijk is psychiater en universitair docent bij Universiteit Maastricht. Haar onderzoek gaat over gepersonaliseerde behandelstrategieën voor depressie. In het bijzonder kijkt ze naar de korte en lange termijn effecten van psychotherapie en predictiemodellen voor behandeluitkomsten.

De P.C. Kuiperdebatten zijn een initiatief van Stichting Psychiatrie en Filosofie in samenwerking met De Jonge Psychiater.


P.C. Kuiperdebatten
De psychiatrie in Nederland is ingebed in medische en wetenschappelijke praktijken, theorieën en instituties, en daarbinnen moet de psychiater navigeren. Tegelijk staat de psychiatrische praktijk middenin de samenleving, en wordt ze in haar dagelijkse doen en laten door modes en veranderingen (in social media en massamedia) van die samenleving ook beïnvloed. Daarnaast kent de psychiatrie een complexe, maatschappelijk en politiek gestuurde organisatievorm en financieringsvorm, die kaders stelt aan de reikwijdte en mogelijkheden van het psychiatrisch handelen.
Psychiaters hebben het ook druk. Het samengaan van bovenvermelde wetenschappelijke, maatschappelijke en politieke sferen leidt tot kwesties en vragen waarvoor niet altijd evenveel aandacht is als menigeen zou wensen. Met deze debatten willen wij hiervoor een platform bieden, en gesprekken, discussies en reflecties over dergelijke actuele kwesties in de psychiatrie bevorderen.
Wij bieden een toegankelijk forum voor met name psychiaters, dat tevens toegankelijk is voor psychiaters in opleiding en eenieder die op een of andere manier professioneel betrokken is bij de psychiatrische praktijk.


P.C. Kuiper (1919 - 2002) was een belangrijk psychiater en speelde een grote rol bij de veranderingen in de psychiatrie vanaf de jaren zestig. Hij was een bij de mensen en bij het vak zeer betrokken psychiater, die ook geen blad voor de mond nam, en zich in menig openbaar debat begaf. Zie hier de necrologie die in De Trouw verscheen. En hieronder een fragment waarin Piet Kuiper over zijn eigen depressie spreekt met Adriaan van Dis.