Boekrecensies
Hieronder staat een aantal recensies over boeken op het grensgebied van psychiatrie en filosofie. U kunt de boekrecensie lezen door op de titel te klikken.

Onverbreekbaar, verhalen over moeders en dochters (2026) - Rachel Aviv
November 2026 - Bram de Ridder (psychiater, socioloog en schrijver), schreef een recensie over het boek 'Onverbreekbaar, verhalen over moeders en dochters' van Rachel Aviv. Bram de Ridder: 'In Onverbreekbaar staan zes mensen, moeders en dochters, centraal wier levens uitzonderlijk verlopen. Aviv citeert filosoof en psychiater William James die stelt dat inzicht in uitzonderlijke, bizarre gevallen ‘van het allergrootste belang is voor inzicht in onze menselijke aard.’ Dat is, zou je kunnen zeggen, de Aviv-methodiek: inzoomen op op het oog extreem, afwijkend gedrag en dat vervolgens heel minutieus bestuderen, daarbij gebruikmakend van veel verschillende bronnen, van diverse perspectieven.'

Mijn broeders hoeder. Naar een gezelschappelijke psychiatrie (2025)- Gert Schout

'Filosoferen in de TBS' (2024), 'De minimaatschappij' (2026) en 'TBS' (2025)' - Okke Wisse, Vittorio Busato en Hans Faber
Gepensioneerd justitiepastor George Scholte schreef een recensie over drie boeken rondom TBS, namelijk 'De minimaatschappij, In en over de tbs' van Vittorio Busato, 'TBS, Over tbs’ers, hun verhalen, behandelingen en het idee achter tbs' van Hans Faber en 'Filosoferen in de tbs, Het gesprek tussen een geestelijk verzorger en een tbs’er' van Okke Wisse. George Scholte: "Vragen rond vrijheid en verantwoordelijkheid maken duidelijk dat het systeem van de tbs een mijnenveld is. Onze vrijheid wordt ingeperkt door het principe dat we in de uitoefening ervan de ander geen schade mogen toebrengen".

Gekkenkennis. Inleiding in Mad Studies (2026) - Grietje Keller
In mei 2026 kwam het boek 'Gekkenkennis. Inleiding in Mad Studies' van Grietje Keller (schrijver, onderzoeker en mede-oprichter van Stichting Perceval) uit. Filosoof San van Driel schreef een recensie over dit boek: 'Het boek vertelt over de persoonlijke zoektocht van de auteur naar kennis, begrippen en concepten die zijn ontwikkeld ‘door Gekken, voor Gekken’ -zoals het motto van Stichting Perceval luidt. De missie is om tegenwicht en tegengeluid te bieden aan ‘de stoornissenindustrie’ en de benadering van geestelijke crises als enkel een hersenziekte of psychiatrische aandoening.'

Kuur, duur, avontuur. Drie essays over de tijd in psychoanalyse (2025) - Michel Thys

Gevangen in het systeem. Morele stress en verwonding in het gevangeniswezen (2025) - George Scholte
Bart Hetebrij is filosoof en werkte bij defensie en korte tijd bij justitie als geestelijk verzorger. Hij schreef een recensie over het boek 'Gevangen in het systeem. Morele stress en verwonding in het gevangeniswezen', van George Scholte. Bart Hetebrij: 'Het boek van Scholte doet beseffen dat werken in een justitiële inrichting in moreel opzicht een mijnenveld is en een groot afbreukrisico heeft. Dat geldt ook voor de categorie geestelijk verzorgers. Hoeveel bewegingsruimte hebben zij eigenlijk om hun werk goed te kunnen doen? Het zijn koorddansers tussen het systeem en de cliënt.'

The Language of Melancholy: A Historical-Philosophical Exploration of Its Potential (2026) - Robert Vinkesteijn
Andrea Ruissen, psychiater en filosoof, heeft een recensie geschreven over het boek 'The Language of Melancholy: A Historical-Philosophical Exploration of Its Potential', van Robert Vinkesteijn. Andrea Ruissen: 'Het boek is geen pleidooi tegen psychiatrie of therapie, maar een cultuurfilosofische en existentiële verkenning van melancholie als fundamentele menselijke stemming. Juist in een tijd waarin psychisch lijden steeds sneller wordt geclassificeerd als psychiatrische ziekte, biedt Vinkesteijn een tegenstem: melancholie is niet per definitie een stoornis, maar een bestaansmodus die vraagt om taal'.

Genoeg verbinding. Waarom scheiding zo gek nog niet is (2025) - Naud van der Ven
Marc Calmeyn, psychiater-psychoanalyticus, schreef een recensie over het boek Genoeg verbinding. Waarom scheiding zo gek nog niet is van Naud van der Ven. Marc Calmeyn: ‘Het blijft mijn overtuiging dat psychiatrie niet zonder (de inspiratie van) filosofie kan. Dit boek is een schitterend voorbeeld hoe dit kan uitgewerkt worden. Het originele van dit boek is dat de auteur veel personen aan het woord laat, bekenden en onbekenden, hulpvragers en hulpverleners, theoretici en practici. Dit maakt het boek, jawel, echt.'

Psychoanalytische hiphop. Van liefde tot sciencefiction + Patiënt Testimonies of Psychodynamic Psychotherapy. Reported and Recorded (2025/2026) - Mark Kinet
Ruud Abma, psycholoog en wetenschapshistoricus, schreef een dubbelrecensie over de boeken 'Psychoanalytische hiphop' en 'Patiënt Testimonies of Psychodynamic Psychotherapy' van Mark Kinet (psychiater, psychotherapeut en auteur). Ruud Abma: ‘Kinet geeft zich in dit boek veel moeite lezers te overtuigen van de waarde van de psychoanalyse. En van de moderniteit ervan, want het vrije associëren in de spreekkamer kun je best zien als een verbale vorm van hiphop, zo verklaart hij de titel.'

Paranoid Knowledge - Psychoanalysis and the Interpretation of Mad Writing (2025)
Emma Brijs, PhD-onderzoeker aan de Universiteit Gent, schreef een recensie over de recente publicatie Paranoid Knowledge van Alan Bristow (één van de keynotes van Too Mad to be True in mei 2026). Emma Brijs: 'Alan Bristow's recente publicatie Paranoid Knowledge - Psychoanalysis and the Interpretation of Mad Writing is gebaseerd op zijn proefschrift en biedt een verfijnde dans door een delicaat mijnenveld. Zo omschrijft hij met zorg en finesse enkele cruciale uitdagingen van het Mad Studies-paradigma, zonder aan haar grote waarde af te doen.' (English version, see here)

The Devil’s Castle (2025) - Susanne Paola Antonetta
Eva Goedendorp schreef voor ons een recensie over het dit jaar verschenen boek 'The Devil's Castle', van Susanne Paola Antonetta. Eva Goedendorp: "Het schrijven van een recensie over een boek dat de geschiedenis van eugenetica behandelt, is geen gemakkelijke opgave. Helemaal niet als het eigenlijk een prachtig boek is, met mooie taal en fantastische zinnen. Hoe ga ik woorden geven aan dit boek van Susanne Paola Antonetta dat een zeer goed uitgezochte historie beschrijft van eugenetica in relatie tot de psychiatrie?". Lees hier de recensie. (English version, see here)

Queer. Een psychoanalytische queeste (2024) - Jens De Vleminck & Michel Thys (Red.)
In 2024 verscheen de bundeling essays 'Queer. Een psychoanalytische queeste', onder redactie van de Vlaamse psychoanalytici Jens De Vleminck en Michel Thys. ‘Op welke manier is het maatschappelijk-culturele queer fenomeen ook een psychoanalytische queeste?’ vragen ze zich in de inleiding af. Wolter de Boer, psycholoog en medisch antropoloog, heeft een zorgvuldige recensie geschreven over dit boek. Wolter de Boer: 'Het boek poogt een afspiegeling te zijn van de status van queer voor psychoanalyse in de lage landen. Maar weet het boek die ambitie ook waar te maken?'

Leven voor een leer. Anna Terruwe (1911-2004) (2024) - Marit Monteiro
Ruud Abma, psycholoog en wetenschapshistoricus, heeft een recensie geschreven over het boek 'Leven voor een leer. Anna Terruwe (1911-2004)', een biografie over de rooms-katholieke zenuwarts Anna Terruwe die vanaf september 1945 katholieke mannen en vrouwen met ‘levensproblemen’ behandelde, geschreven door cultuurhistoricus Marit Monteiro. Ruud Abma: 'Terruwe vormde een bijzondere belichaming van een filosofisch geïnspireerde psychiatrie. Haar geschiedenis laat ook zien hoeveel speelruimte psychiaters in de naoorlogse periode hadden om er een heel eigen, zelfs eigenzinnige, praktijk op na te houden.'

Im Offenen: Henri Maldineys Philosophie der Psychosen (2022) - Samuel Thoma
Bert van den Bergh en Elke van Buggenhout schreven een recensie over het in 2022 verschenen boek van Samuel Thoma Im Offenen, dat gaat over Maldineys filosofie van psychoses. Kernachtig citaat van Maldiney zelf luidt: "Meer en meer is de mens afwezig in de psychiatrie. Weinigen merken het echter, want de mens is meer en meer afwezig in de mens!” Maldiney is weinig bekend, maar beïnvloedde o.a. de psychiater Jacques Schotte en de vermaarde Franse filosoof Gilles Deleuze. In hun recensie bespreken Van den Bergh en Van Buggenhout voor Maldiney kenmerkende termen als 'ritme', 'het opene', 'textuur' en 'duizeling'.

Op de bodem, Existentiële thema’s in psychotherapie en begeleiding (2023) - Siebrecht Vanhooren
Gepensioneerd justitiepastor George Scholte schreef een recensie over het boek 'Op de bodem. Existentiële thema’s in psychotherapie en begeleiding' geschreven door Siebrecht Vanhooren. George Scholte in zijn recensie 'Ons gedeelde bestaan als bron van beweging en herstel': 'Deze vorm van psychotherapie, met de nodige aandacht voor de existentiële vragen van mensen, lijkt niet goed te passen in deze tijd van diagnostiek op basis van de classificaties van de DSM en de focus op medicatie en korte, veelal gedragsgerichte behandelingen. In mijn ogen is de hier gepresenteerde vorm van therapie een goed en noodzakelijk tegenwicht tegen die praktijk.'

The Collected Schizophrenias (2019) - Esmé Weijun Wang
In 2019 verscheen het boek 'The Collected Schizophrenias', geschreven door Esmé Weijun Wang. Max Casey, promovendus en docent Engelse literatuur aan de Universiteit Utrecht en de VU in Amsterdam, schreef een recensie over dit boek (in English). Casey: "Wang’s memoir is a perfect illness memoir for our time, demonstrating how the best way to be authentic is to show how impossible it is to be ‘authentic.’ We peer behind the curtains to see how this person with schizophrenia is made to act, perform and live in order to avoid societal and social stigma and oppression".

Een psychodynamische psychiatrie. Beter door waarheid (2024) +
De geest van de drift: Over neuropsychoanalyse (2022) -
Mark Kinet
Mark Kinet is ruim dertig jaar werkzaam als psychiater en tevens oprichter en hoofdredacteur van Psychoanalytisch Actueel, een boekenreeks die als doelstelling heeft een forum te bieden aan psychoanalytisch gedachtegoed. In deze reeks - waarin Mark Kinet als redacteur en auteur al tal van boeken publiceerde - verscheen in 2022 'De geest van de drift. Over neuropsychoanalyse' en dit jaar 'Een psychodynamische psychiatrie. Beter door waarheid'. Herman Westerink, universitair hoofddocent godsdienstfilosofie aan de Radboud Universiteit, schreef een recensie over deze twee boeken. Herman Westerink: 'Mark Kinet is er absoluut in geslaagd voor de geïnteresseerde lezer de neuropsychoanalyse te introduceren en helder neer te zetten.' En: 'Al met al is Een psychodynamische psychiatrie een rijk en boeiend geschreven boek, een mooie introductie in en analyse van het psychoanalytisch gedachtengoed in relatie tot de psychiatrie.'

Acute Religious Experiences: Madness, Psychosis and Religious Studies (2023) - Richard Saville-Smith
In 2023 verscheen het boek Acute Religious Experiences: Madness, Psychosis and Religious Studies, geschreven door Richard Saville-Smith. Joshua Richardson - psychotherapeut in Ontario, Canada - schreef een recensie over dit boek. Richardson: 'Acute Religious Experiences is a paradoxical communion of madness and reason, fusing mad studies’ postmodern deconstruction with religious studies’ tradition rooted in the Age of Reason.' Peter J. Verhagen schreef een review over dit boek voor Mental Health, Religion and Culture (lees hier de PDF)

Empire of Normality. Neurodiversity and Capitalism (2023) - Robert Chapman
Lisanne Meinen, onderzoeker in de filosofie en culturele studies, heeft een recensie geschreven over het vorig jaar verschenen boek van Robert Chapman: Empire of Normality. Neurodiversity and Capitalism. Lisanne Meinen: "Dit boek behoort, samen met Neuroqueer Heresies van Nick Walker, nu al tot de kernwerken binnen de neurodiversiteitstheorie. Het biedt een grondig overzicht van de ontwikkeling, naturalisatie, en implementatie van het concept van normaliteit binnen de psychiatrie." English version

Dodelijke gekte - Over moordenaars met een stoornis (2023) - Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee
George Scholte, gepensioneerd justitiepastor, schreef een recensie over het in 2023 verschenen boek 'Dodelijke gekte - Over moordenaars met een stoornis' van Lotje Steins Bisschop en Roselien Herderschee. Scholte: "Vanaf de eerste tot de laatste bladzijde van het boek benadrukken de auteurs keer op keer dat gekte en normaliteit, delict, schuld en onschuld, toerekeningsvatbaarheid of ontoerekeningsvatbaarheid op geen enkele wijze goed te vangen zijn in zwart-wit-termen. Dit onderbouwen zij met de nodige praktijkinzichten vanuit de (forensische) psychiatrie, het recht en de rechtspraak, filosofie en media."

Vreemden voor onszelf. Psychische stoornissen en de verhalen die ons vormen. (2023) - Rachel Aviv
Bram de Ridder (psychiater, socioloog en schrijver) heeft een recensie geschreven over het dit jaar vertaalde veelgeprezen boek 'Vreemden voor onszelf. Psychische stoornissen en de verhalen die ons vormen' van Rachel Aviv. Bram de Ridder noemt dit boek een heel belangrijk boek, voor zowel psychiaters als niet-psychiaters: "Vreemden voor onszelf’ is het meest onvolledige en daarmee het meest volledige boek dat ik ooit heb gelezen over de relatie tussen psychiatrie en psychisch lijden". (Nederlandse vertaling van 'Strangers to ourselves' uit 2022.)

Strijd om de ziel. Het leven van P.C. Kuiper (1919-2002) in de psychiatrie (2023) - Koen Hilberdink

Eind vorig jaar verscheen het invloedrijke boek 'De mythe van normaal - Over trauma, ziekte en heling in een toxische maatschappij' van de Canadese arts en trauma- en verslavingsdeskundige Gabor Maté. In dit boek ontleedt hij onderliggende oorzaken van onze fysieke en emotionele malaise, en legt hij verbanden tussen ons persoonlijk lijden en de druk van het jachtige bestaan. George Scholte, gepensioneerd justitiepastor, heeft een recensie geschreven over dit boek.

Chance Encounters - A Bioethics for a Damaged Planet (2022) - Kristien Hens
Filosoof en onderzoeker Rob Sips heeft een review geschreven over het boek 'Chance Encounters - A Bioethics for a Damaged Planet' door Kristien Hens. Rob Sips concludeert: 'This book excels in practicing what it preaches: it moves creatively between science, theoretical philosophy and philosophy of science, speculative ideas, fiction and analytical bioethical case descriptions... Hens takes things a step forward with an emphasis on a liveable and enjoyable future, and a view on what bioethics ought to be about – staying with the trouble.'

Is daar iemand (2023) - Micha Hamel
In februari verscheen de dichtbundel 'Is daar iemand' van componist, dirigent en dichter Micha Hamel naar aanleiding van een psychotische crisis in 2009 en zijn verblijf in een psychiatrische kliniek. Wouter Kusters, filosoof en schrijver en zelf in het verleden bekend met psychose, was onder de indruk van deze gedichten en schreef een recensie over deze dichtbundel met de titel 'Waar is de waanzin? Over poëzie en psychose van Micha Hamel'.

Continental Philosophy of Psychiatry: The lure of madness (2022) - Alastair Morgan.

De doodsdrift revisited: Een breuklijn tussen Freud en Deleuze (2022) - Paul Moyaert
In zijn boek 'De doodsdrift revisited. Een breuklijn tussen Freud en Deleuze' (2022) gaat de Leuvense filosoof Paul Moyaert terug naar de bronnen van de psychoanalyse én die van de filosofie. Het is een boek over zaken van leven en dood en het thematiseert feitelijk basale vragen over de mens zoals: Willen mensen leven, nieuwe dingen meemaken, ervaringen opdoen, genieten, steeds maar verdere einders najagen in de toekomst, horizonnen verbreden? Of willen mensen vooral rust, verwijlen bij het oude vertrouwde, en een terugkeer naar hoe het altijd was - vroeger? Lees hier de recensie van Kasper Essers en Wouter Kusters.

De gek als medemens en Ontspoorde levens (2022) - Maarten van Buuren
'Waarom zijn sommige mensen in staat hun leven op de rails te houden, terwijl anderen in een psychiatrische inrichting belanden? En: wat is de grens tussen ‘gek’ en ‘normaal’? Maarten van Buuren behandelt dit soort vragen in zijn boek ‘De gek als medemens’. In dit boek bespreekt hij naast ideeën van Freud, Sartre en Roland Barthes vooral het werk en denken van de beroemde Duitse psychiater Ludwig Binswanger (1881-1966). Naast dit boek van Maarten van Buuren over Binswanger verscheen bij dezelfde uitgeverij Lemniscaat een e-book, ‘Ontspoorde levens’ met enkele oorspronkelijke, door Maarten van Buuren vertaalde, teksten van Binswanger.' Zo begint de dubbelrecensie van Eva Goedendorp, zij studeerde Franse taal- en letterkunde en is ervaringsdeskundige in de ggz.

Mensen in hokjes. Kritische beschouwingen van een gevangenispastor (2022) - George Scholte
Bram de Ridder (psychiater, socioloog en schrijver) heeft een recensie geschreven over het in 2022 verschenen boek 'Mensen in hokjes' van George Scholte. Bram de Ridder: "Dit boek gaat zijdelings over de psychiatrische hokjes waar we mensen in stoppen, maar meer nog gaat het over mensen die letterlijk opgesloten zitten in een hokje. Een praktijk waarvoor in Nederland in 1850 voor het eerst een cellulaire gevangenis werd gebouwd." En: "Scholte werkte decennialang in echte gevangenissen, als geestelijk verzorger, als gevangenispastor. Zijn boek is te lezen als een sociologische getuigenis van zijn ervaringen. Daarbij kan hij het rijke perspectief hanteren van een insider die ook outsider kon blijven."

The Varieties of Spiritual Experience. 21st Century Research and Perspectives (2022) - David Yaden and Andrew Newberg
In 2022 is het boek The Varieties of Spiritual Experience - 21st Century Research and Perspectives (geschreven door David B. Yaden en Andrew Newberg) verschenen, dat gaat over wetenschappelijk onderzoek naar spirituele ervaringen. Dr. Richard Saville-Smith, independent scholar uit Schotland, heeft een recensie geschreven over dit boek.
The Varieties of Spiritual Experience. 21st Century Research and Perspectives (2022) - David Yaden and Andrew Newberg
In 2022 is het boek The Varieties of Spiritual Experience - 21st Century Research and Perspectives (geschreven door David B. Yaden en Andrew Newberg) verschenen, dat gaat over wetenschappelijk onderzoek naar spirituele ervaringen. Dr. Richard Saville-Smith, independent scholar uit Schotland, heeft een recensie geschreven over dit boek.

'Filosofie bij herstelondersteuning' (2018) en 'Impressies uit het grensgebied van psychiatrie en filosofie' (2022) - Stichting Psychiatrie en Filosofie
Gepensioneerd justitiepastor George Scholte schreef een dubbelrecensie over twee uitgaven van de Stichting Psychiatrie en Filosofie, namelijk over 'Filosofie bij herstelondersteuning' (uit 2018) en over 'Impressies uit het grensgebied van psychiatrie en filosofie' (uit 2022). Lees hier de dubbelrecensie met de titel 'Filosofie als hulp voor geestelijke verzorging'.

Philosophy and Psychedelics. Frameworks for Exceptional Experience (2022) - Christine Hauskeller & Peter Sjöstedt-Hughes (eds.)
In 2022 verscheen bij Bloomsbury het boek Philosophy and Psychedelics – Frameworks for Exceptional Experiences. Richard Saville-Smith, PhD scholar aan de University of Edinburgh verzorgde een review, en schreef: "This bouquet of essays provides new ways of reading the late flowering of philosophy. Instead of old answers we’re offered new ways of asking old questions in the light of radical experiences of psychedelics – drugs which make the soul shine." Lees hier de uitgebreide review (in het Engels).
Philosophy and Psychedelics. Frameworks for Exceptional Experience (2022) - Christine Hauskeller & Peter Sjöstedt-Hughes (eds.)
In 2022 verscheen bij Bloomsbury het boek Philosophy and Psychedelics – Frameworks for Exceptional Experiences. Richard Saville-Smith, PhD scholar aan de University of Edinburgh verzorgde een review, en schreef: "This bouquet of essays provides new ways of reading the late flowering of philosophy. Instead of old answers we’re offered new ways of asking old questions in the light of radical experiences of psychedelics – drugs which make the soul shine." Lees hier de uitgebreide review (in het Engels).

Emancipatory Perspectives on Madness - Psychological, Social, and Spiritual Dimensions (2020) - Marie Brown & Robin S. Brown (eds.)
Eind 2020 verscheen bij Routledge het boek Emancipatory Perspectives on Madness - Psychological, Social, and Spiritual Dimensions (edited by Marie Brown & Robin S. Brown). Alke Haarsma-Wisselink, promovendus aan het UMC Groningen en docent Sociaal Werk aan de Hogeschool Viaa schreef een uitgebreide review in het Engels over dit boek (zie hier). Later heeft zij deze review in het Nederlands vertaald. Deze vertaalde recensie is hier te lezen.
Emancipatory Perspectives on Madness - Psychological, Social, and Spiritual Dimensions (2020) - Marie Brown & Robin S. Brown (eds.)
Eind 2020 verscheen bij Routledge het boek Emancipatory Perspectives on Madness - Psychological, Social, and Spiritual Dimensions (edited by Marie Brown & Robin S. Brown). Alke Haarsma-Wisselink, promovendus aan het UMC Groningen en docent Sociaal Werk aan de Hogeschool Viaa schreef een uitgebreide review in het Engels over dit boek (zie hier). Later heeft zij deze review in het Nederlands vertaald. Deze vertaalde recensie is hier te lezen.

We zijn God niet - Pleidooi voor een nieuwe psychiatrie van samenwerking (2021) -
Myrrhe van Spronsen en Jim van Os

The Truths of Psychoanalysis (2022) - Jasper Feyaerts & Paulo Beer (eds.)

Op de rand van het menselijke - Filosofisch-psychoanalytische impressies (2021) - Michel Thys
In 2021 is het boek 'Op de rand van het menselijke - Filosofisch-psychoanalytische impressies' verschenen, geschreven door Michel Thys. Kasper Essers heeft een recensie over dit boek geschreven.

De Overtocht - Filosofische blik op een psychose (2021) - Berry Vorstenbosch
In 2021 is het boek 'De overtocht. Filosofische blik op een psychose' verschenen, geschreven door Berry Vorstenbosch. Theo Brand schreef een recensie over dit boek (klik op de titel).

A Philosophy of Madness - The Experience of Psychotic Thinking (2020) - Wouter Kusters
In december 2020 is A Philosophy of Madness - The Experience of Psychotic Thinking, de vertaling van Filosofie van de Waanzin, geschreven door Wouter Kusters, verschenen.Jeremy Spandler, Emma McCabe, Becki Smith en Mohammed Abouelleil Rashed hebben recensies over dit boek geschreven. Klik op de titel om deze recensies te lezen.

A Methodology of possession - On the Philosophy of Nick Land (2020) - James Ellis
In november 2020 is het boek 'A Methodology of possession - On the Philosophy of Nick Land' verschenen, geschreven door James Ellis . Wouter Kusters schreef een recensie over dit boek.

Nachtspalk - Een filosofische Mexico-reis (2021) - René Oto
In maart 2021 verscheen het boek Nachtspalk. Een filosofische Mexico-reis', geschreven door René Oto. Hier kunt u de recensie van Wouter Kusters lezen.
