Skip to main content

Studie- en leesgroepen over psychiatrie & filosofie

Met het faciliteren van leesgroepen willen wij op een laagdrempelige en gelijkwaardige manier het gesprek over, en de bestudering van het grensgebied psychiatrie en filosofie bevorderen. Zowel geïnteresseerde deelnemers als leesgroepbegeleiders kunnen zich bij ons aanmelden. 

Geschikte literatuur voor de leesgroepen kan van alles zijn, het accent kan meer op het psychiatrische of het filosofische liggen, al naar gelang de voorkeur van de leesgroepbegeleider.  Hieronder staan de leesgroepen waarvoor u zich op dit moment kunt aanmelden en de leesgroepen die eerder plaatsvonden. 

De volgende leesgroep staat open voor inschrijvig:
De volgende leesgroepen vonden in het verleden plaats:


​Rachel Aviv: Vreemden voor onszelf - Psychische stoornissen en verhalen die ons vormen

Martin de Vlieger (adviseur op het gebied van zorgkwaliteit in de ggz) gaat in november een leesgroep begeleiden over het boek 'Vreemden voor onszelf'. In dit boek beschrijft journaliste Rachel Aviv indringende verhalen van zes verschillende mensen, onder wie zijzelf, en hun ervaringen met psychisch lijden. Ze onderzoekt hierin de grenzen van de psychiatrie en de impact van niet alleen het ziek zijn, maar ook het krijgen van een diagnose. Hoe kan een diagnose iemands identiteit en levensloop beïnvloeden? Dit boek biedt een waardevolle verdieping voor iedereen die zich bezighoudt met de ggz. Het nodigt uit om kritisch te kijken naar diagnostiek, macht en hiërarchie: wie bepaalt wat ‘normaal’ of ‘ziek’ is, wie krijgt het gezag om een diagnose te stellen en welke gevolgen heeft dat voor de persoon zelf? Daarnaast laat Aviv zien hoe belangrijk cultuursensitiviteit is bij het begrijpen van psychisch lijden en hoe culturele en maatschappelijke context onze kijk op ziekte en herstel kleuren. Het doel van deze leesgroep is om samen het gesprek aan te gaan over deze thema’s en andere onderwerpen die vanuit de verhalen in het boek naar voren komen, en deze te verbinden aan onze eigen ervaringen in de ggz. We nodigen u uit tot verdiepend lezen, maar vooral ook tot kritisch reflecteren en het onderzoeken van verschillende perspectieven op psychisch lijden en diagnostiek. De leesgroep zal bestaan uit vijf online bijeenkomsten op de vijf maandagavonden in november van 19.30 tot 21.30 uur (op 2 november, 9 november, 16 november, 23 november en 30 november). De kosten voor deze leesgroep zijn 50 euro en voor studenten en mensen met een laag inkomen 25 euro. Als u zich wilt aanmelden of meer informatie wilt, kunt u ons mailen via info@psychiatrieenfilosofie.nl. (Eerder schreef psychiater, socioloog en schrijver Bram de Ridder een recensie over dit boek, deze kunt u hier lezen.)

​Deleuze & Guattari: Kapitalisme en Schizofrenie - Anti-Oedipus (afgerond)

Alke Wisselink (cultuurwetenschapper en ervaringsdeskundig onderzoeker in de sociale psychiatrie) begeleidde leesgroep  rond het vermaarde werk Anti-Oedipus van Gilles Deleuze en Félix Guattari uit 1972. Voor hedendaagse feministische, kritische en postmoderne filosofische benaderingen van de psychiatrie is dit een belangrijk boek, en ook voor emancipatoire bewegingen van de anti-psychiatrie, de herstelbeweging tot de hedendaagse Mad Studies is dit een klassieker. In zijn voorwoord schrijft Michel Foucault (bekend van die andere klassieke Franse tekst Geschiedenis van de waanzin) dat Anti-Oedipus geen nieuw 'theoretisch ijkpunt' zou moeten worden, maar 'praktische aanknopingspunten biedt voor artistieke praktijken als ‘ars erotica, ars theoretica, ars politica'. En: 'een vrolijk-speelse leidraad voor het niet-fascistische leven', waarmee dit dus behalve een psychiatrisch relevant werk ook een politiek en activistisch werk is. Aan de orde komen vragen als: 'Wat hebben hulpverleners, ervaringsdeskundigen en/of academici aan deze teksten'? En 'hoe kunnen zij dit integreren in hun praktijken van alledag?' Deze leesgroep bestond uit vier online bijeenkomsten op vier dinsdagavonden (eens per twee weken). De kosten bedroegen 50 euro per deelnemer, en 25 euro voor studenten en ervaringsdeskundigen. Deze leesgroep is afgerond, u kunt zich niet meer aanmelden. 

​Siebrecht Vanhooren: Het belang van de existentiële laag in de psychotherapie (afgerond)

Begin 2025 startte George Scholte (gepensioneerd justitiepastor en auteur) een leesgroep rond ‘Op de bodem, Existentiële thema’s in psychotherapie en begeleiding’ van de Vlaamse hoogleraar klinische psychologie, cliëntgerichte en existentiële psychotherapie Siebrecht Vanhooren. Niet de labels van de DSM maar onze existentiële dimensie is in het psychotherapeutisch proces van groot belang voor Vanhooren, op basis van het beeld van de mens als dialogisch wezen met een existentieel besef. Na een verkenning van de belangrijke existentiële thema’s in ons bestaan volgt een beschouwing over lijden en groei aan dat bestaan. In zijn beschrijving van een concreet therapeutisch proces laat Vanhooren zien hoe in zo’n proces zowel de beweging bottom up áls die top down in wisselwerking kunnen leiden tot herstel en heling bij een cliënt. Het is precies de existentiële laag die zowel veel vraagt van de cliënt als de therapeut, en die kan leiden tot onvermoede emotionele en geestelijke ruimte bij een cliënt. In zes wekelijkse online bijeenkomsten van 1,5 uur op dinsdagavonden vanaf 4 februari 2025 van 19.30 - 21.00 uur ging George Scholte zich met geïnteresseerden verdiepen in de filosofische basis van dit mensbeeld en de existentiële thema’s en vervolgens hoe deze uit te werken in een therapeutisch proces. De kosten bedroegen 50 euro per deelnemer, en 25 euro voor studenten en ervaringsdeskundigen. 

​Alastair Morgan: Continental Philosophy of Psychiatry: the lure of madness (afgerond)

Leesgroep met Wouter Kusters. Het boek van Alastair Morgan dat hier besproken werd, gaat niet over de wetenschappelijke vooruitgang van de psychiatrie, noch over diens successen of falen. Het focust op de geschiedenis van de continentale filosofie en de manier waarop deze de kennis en de praktijk van de psychiatrie heeft beïnvloed en gevormd. Eye-openers zijn de beschrijving van hoe de kritische psychiatrie en anti-psychiatrie verweven waren met het denken van de Frankfurter Schule, Herbert Marcuse en Foucault. Ook verduidelijkt en plaatst Morgan denkers als Freud, Fanon, Laing, Lacan en Deleuze in een bredere context van psychiatrie en filosofie. Een recensie van dit boek staat hier. Deze leesgroep bestond uit vijf bijeenkomsten, was online op de donderdagavonden, 9 januari, 23 januari, 6 februari, 20 februari en 6 maart 2025. Na afloop, op donderdagavond 20 maart, was er een "Q&A" met Alastair Morgan zelf (online). Kosten waren: 62,50 euro. Studenten en ervaringsdeskundigen: 30 euro. 

Aanmelding als leesgroepbegeleider

Wanneer u zelf een idee heeft voor een leesgroep, en deze wellicht zelf wilt begeleiden, mailt u ons dan via info@psychiatrieenfilosofie, en vertel erbij waarom u het voorgestelde boek interessant vindt, en relevant voor het grensgebied psychiatrie en filosofie. Leesgroepbegeleiders kunnen een financiële vergoeding krijgen.