Inleiding op het klimaatstemmingsymposium
Het klimaat verandert. De hoeveelheid CO2 en methaangas in de lucht neemt toe, de temperatuur op aarde en in de oceanen stijgt. De poolkappen en gletsjers smelten, de bossen worden gekapt, de permafrost ontdooit, de zeespiegel stijgt, het weer verandert en wordt extremer. Hierdoor komen voedselvoorziening en bestaanszekerheid in gevaar; de mens moet zich zien aan te passen aan nieuwe, grillige, onvoorspelbare omstandigheden, die hij zelf heeft veroorzaakt. Verwacht wordt dat dit tot maatschappelijke ontwrichting leidt: immense vluchtelingenstromen, hongersnood, oorlog. Op dit symposium stonden we stil bij de effecten van klimaatverandering op het menselijk gemoed. Hoe reageren we op deze veranderingen en dreigingen? Hoe gaan we om met reacties als ontkenning, apathie, angst, depressie en dreigende paniek? Wie vangt wie op in de toekomst, wie zorgt er voor wie, en op welke manier?

Het symposium richtte zich met name op de geestelijke gezondheidszorg. Vragen waren:

• Hoe gaat de ggz om met ‘klimaatangst’, ‘klimaatdepressie’ en 'klimaatpaniek'? Wat kan 'klimaattherapie' inhouden?
• Wat kunnen hulpverleners individueel doen, en wat kan de ggz als maatschappelijke organisatie betekenen?
• Opvattingen en normen over psychische gezondheid zullen veranderen. Hoe gaan noties als duurzaamheid of een 'niet-vervuilende mentaliteit' onderdeel worden van de doeleinden van therapie?

• Wat zijn de gevolgen van de ecological turn voor het denken over wat de mens is en wat de mens zou moeten zijn?
  
• Op welke manier kunnen grote vragen over ecologisch goed handelen doordringen in het dagelijks leven?
• In hoeverre tellen toekomstige generaties mee bij morele evaluaties van menselijk handelen?

Presentaties

• Powerpoint van Leo Meyer, met een overzicht van de stand van zaken en de ontwikkelingen in de klimaatwetenschap en verwachtingen over de toekomst. Leo Meyer is klimaatwetenschapper, en werkte o.a. voor het IPCC, het VN-klimaatpanel
  
• Lezing van Evanne Nowak (programmamaker, geestelijk verzorger en gespecialiseerd in praktische en existentieel bezonnen omgang met klimaatproblematiek. 
  
• Lezing van Wouter Kusters (Wouter Kusters is filosoof, schrijver en medewerker van de Stichting psychiatrie en filosofie)
• Powerpoint van Sanne Bloemink (journalist en schrijver in o.a. De Groene Amsterdammer).
  
• Introductiefilmpje getoond door René ten Bos (René ten Bos is hoogleraar wijsbegeerte in Nijmegen. Hij publiceerde 'Dwalen in het antropoceen').
• Powerpoint van Naomi van Steenbergen, zij is ethicus en onderzoeker aan de Universiteit Utrecht en publiceert over duurzaamheid en rechtvaardigheid.
• Powerpoint van Jaap van der Stel, lector geestelijke gezondheidszorg aan de Hogeschool Leiden.