Moeder op drift
​Postpartumpsychose anders benaderd
​Vrijdag 28 mei 

Hoe comfortabel klinkt de neurobiologische verklaring voor vrouwen die in de war raakten in de kraamtijd: “zij konden er niks aan doen”. Er waren hormonen in het spel. Hun immuunsysteem wilde zich niet omkeren en dus raakte hun stofjesbalans verstoord. Maar hoe comfortabel en gepast is deze verklaring eigenlijk als het betekent dat existentiële vragen niet aan bod mogen komen en de link met omstandigheden, mogelijke trauma’s en de verbinding met jezelf en anderen onderbelicht zal blijven? En als spirituele gewaarwordingen in de kraamtijd gesmoord zullen moeten worden met pillen en inzichten die zijn ontstaan tijdens de psychose, en thema’s die daarin speelden niet serieus genomen werden? Het medische model blijkt weinig houvast te bieden voor de kersverse moeder om haar ervaringen te begrijpen. En het heeft vaak tot gevolg dat de eigen regie en autonomie over een volgende zwangerschap en bevalling sterk aangetast worden wanneer ze wellicht preventief aanklopt bij een POP-poli (Psychiatrie, Obstetrie, Pediatrie).


Er zijn meer invalshoeken om psychoses bij kraamvrouwen te benaderen. Er zijn andere manieren om deze psychoses te begrijpen, en andere manieren om hulp te bieden. Men verklaart dat het immuunsysteem op een ‘accepterende’ stand staat om de baby in de buik niet af te stoten en dat het mis kan gaan als deze zich na de bevalling niet omkeert, dus ‘te open blijft staan’. Misschien kan ‘te open staan’ ook anders worden geïnterpreteerd? Een kraambedpsychose kan namelijk van start gaan met een spirituele gewaarwording, waarbij je je bijvoorbeeld bovenmatig verbonden voelt met van alles. ‘Openstaan’ krijgt zo een heel andere invulling. Wellicht kunnen we ook zeggen dat er een bijzonder soort subjectivering plaats vindt in het geval van een psychose in de kraamtijd. Eerst was er één lijf, na een bevalling zijn dat er ineens twee. Eerst was de geestelijke activiteit van invloed op twee lichamen, na een bevalling ineens nog maar op één. En stel dat je perceptie van ‘het zelf’ sowieso al breder was omdat je bijvoorbeeld stemmenhoorder bent, wat betekent het dán om te zwangeren, te baren, te zogen, opdeelbaar te zijn?


Op dit symposium onderzoeken we wat het betekent om (opnieuw) moeder te worden. Wat het betekent om een vrouwenlijf te hebben dat haar eigen mogelijkheden heeft, zo wezenlijk anders dan een mannelijk lichaam. We verkennen hoe verhoudingen veranderen met het moederschap. En hoe al deze veranderingen beangstigend, verwarrend, euforisch, extatisch kunnen zijn in de transitie naar de situatie die hoe dan ook onvoorzien anders zal zijn dan ervoor.


We zullen de huidige zorg, waarbij de processen rondom het baren en kramen door medici worden toegeëigend, kritisch evalueren. Daarmee willen wij tevens het grote zwijgen in de psychiatrie over ‘spirituele ervaringen rond baren’ bevragen en doorbreken. En op die manier de aandacht richten op het feminiene en het vrouwenlichaam, dat in vergelijking met het masculiene en het mannenlichaam zoveel minder wordt bestudeerd, niet alleen in de filosofie en psychiatrie, maar ook in de geneeskunde in het algemeen. 


Dit symposium reikt psychiaters, psychologen, verpleegkundigen en andere zorgverleners handvatten aan om voorbij het huidige neurobiologische, biomedische discours betekenisvol een open dialoog aan te gaan: met vrouwen met een kwetsbaarheid voor psychoses die moeder willen worden, en hun partners, opdat weloverwogen keuzes gemaakt kunnen worden t.a.v. kraambedpsychosepreventie. En ook met vrouwen die herstellende zijn van een kraambedpsychose en die zoeken naar betekenisgeving, en hun partners. En ten slotte met elkaar, om in verdere denktanks of werkgroepen op het professioneel handelen te reflecteren en mogelijk te verbeteren.


Sprekers

Ariane Bazan is een neuropsychoanalytica, en sinds 2007 werkzaam als professor klinische psychologie aan de Université Libre de Bruxelles. Zij werkte drie jaren als psychologe met mensen met een psychotische problematiek aan het Psychiatrisch Centrum Sint-Amandus te Beernem, en heeft een zelfstandige praktijk als psychoanalytica. 

Rodante van der Waal is verloskundige en doet promotieonderzoek in de filosofie. ‘Een waardige bevalling’ is waarvoor zij pleit, en in april 2019 stond zij in Filosofie Magazine met als kop: “een baring doorbreekt de normale structuren van ons bewustzijn.”


Organisatie

Cynthia Dorrestijn (1981), moeder, Msc Design for Interaction, freelance docent dans en ervaringsdeskundige, spreker o.a. bij de ISPS. 

Monique de Koning, moeder, communicatie­kundige en Senior Adviseur Gezondheid bij Gemeente Utrecht, bestuurslid ISPS Lage Landen.

Alke Haarsma-Wisselink (1987), moeder, cultuurwetenschapper, promovendus aan het UMC Groningen, en docent aan de Hogeschool Viaa. 


Praktische info

Indien u op de hoogte wilt worden gehouden over het programma, meldt u zich dan aan bij ons, via: info@psychiatrieenfilosofie.nl