Moeder op drift
​Postpartumpsychose anders benaderd
Video's 
Blog Te Gekke Moeders
Werkgroep Te Gekke Moeders

Cynthia Dorrestijn, De Paarse Aureool, 1996
De zwangerschap en kraamtijd zijn tijden waarin vaak existentiële vragen opborrelen, waarin jeugdherinneringen naar de oppervlakte komen en de verbinding met jezelf en anderen opnieuw gedefinieerd wordt. Sommige kraamvrouwen beschrijven het zelfs als een ‘spirituele tijd’. Zou het niet vanzelfsprekend zijn om een kraambedpsychose tegen die achtergrond te begrijpen? En te erkennen dat zo’n golf van veranderingen zo krachtig kan zijn dat een moeder op drift kan raken?

Eenmaal gediagnosticeerd wordt de afgedreven psychotische kraamvrouw met man en macht en pillen terug naar het normaal gedrag geleid. Maar om te bepalen wat een normale kraamvrouwreactie is op de geboorte moet eerst gedefinieerd worden wat ‘een normale ervaring’ eigenlijk is. En dat is lastig, want de transitie naar moederschap is lichamelijk en geestelijk een nogal extreme gebeurtenis met bovendien sterke culturele en psychosociale componenten. 

Er is veel aandacht voor het neurobiologisch definiëren van een kraambedpsychose. Door deze evidence based benadering verdwijnt de persoon echter soms uit beeld. Wat dan als gevolg heeft dat existentiële vragen niet aan bod komen en de link met omstandigheden, trauma’s en conflicten, en de verbinding met jezelf en anderen onderbelicht blijft. En als we deze elementen wél belichten, zijn er dan kraambedthema’s te onderscheiden bij psychotische kraamvrouwen? 


Het medische model blijkt weinig houvast te bieden voor de kersverse moeder om haar ervaringen te begrijpen. Er zijn andere invalshoeken om psychoses bij kraamvrouwen te benaderen, en andere manieren om hulp te bieden. Op deze dag doen wij een eerste aanzet om deze te verkennen.
Programma (o.l.v. dagvoorzitter Ludi van Bouwel)
14:15-14:30 Ontvangst
14:30-14:35 Inleiding
14:35-15:00 Rodante van der Waal: Baren als drift. Over de transgressieve potentie van moeder worden
15:00-15:05 Cynthia Dorrestijn: Intermezzo ‘Het langzaam uiteengaan van mij en mijn kind’
15:05-15:30 Ariane Bazan: Psychische transparantie
15:30-15:35 Alke Haarsma-Wisselink: Intermezzo ‘Zwanger van betekenis’
15:35-15:45 Korte pauze
15:45-16:10 Kristiaan Plasmans: Zorgen voor verwarde moeders
16:10-16:15 Monique de Koning: Intermezzo ‘Van moeder op dochter’
16:15-16:30 Discussie en afsluiting

Praktische info
U kunt het wachtwoord voor de video's aanvragen via onze webwinkel, voor 10 euro, zie hier
Voor donateurs (van zowel de Stichting PsyFil, als van de ISPS) zijn de video's gratis, mail info@psychiatrieenfilosofie.nl voor aanmelding 
Voor meer informatie kunt u ons mailen via: info@psychiatrieenfilosofie.nl.
Zie verder ook: Blog Te Gekke Moeders

Bijdragen
Baren als drift. Over de transgressieve potentie van moeder worden
Rodante van der Waal
Het op de wereld zetten van een kind, de lichamelijke kracht van het baren en de doorwaakte nachten borstvoeden erna, kunnen spirituele ervaringen zijn die door de normale structuur van ons bewustzijn heen breken. Ze hebben de potentie om ons ten diepste te veranderen omdat ze ruimte maken voor een ander soort kennis die berust op een fundamentele relationaliteit, in plaats van individualiteit en klassieke rationaliteit. Wat is de potentie van het baren voor onze ervaring en conceptie van mens-zijn? En schuilt er iets revolutionairs in de transgressie die het krijgen van een kind meebrengt?

Psychische transparantie
Ariane Bazan
Volgens de Franse psychiater Monique Bydlowski worden onbewuste inhouden gemakkelijker bewust bij een deel van de zwangere vrouwen tijdens de tweede helft van hun zwangerschap. Samen met andere auteurs hebben we voorgesteld dat deze zogenaamde ‘psychische transparantie' gepaard zou gaan met een toename aan Freudiaanse primaire processen. Het primair procesdenken is voornamelijk een associatief en daarom vaak idiosyncratisch denken. Bij empirische toetsing konden we inderdaad een stevige toename zien in primair procesdenken vergeleken bij een controlegroep. Hoewel deze toename zwangere vrouwen kwetsbaarder zou kunnen maken voor psychische decompensatie, zou het omgekeerde ook kunnen: dat de psychische transparantie duidt op mentaal werk voor het ontvangen van de groeiende vrucht. Dit staat open voor verdere verkenning.

Zorgen voor verwarde moeders
Kristiaan Plasmans
Aan de hand van klinische vignetten illustreer ik het therapeutisch werken rond verschillende bestaansvormen van postpartumpsychose en onderstreep ik het belang van presentie, het ver-dragen, de betrokkenheid van de partner en de co-regulatie met de baby. Ik onderscheid verschillende behoeftes bij verschillende moeders, en belicht hoe het al-dan-niet ingebed zijn in een zorgnetwerk een rol speelt. Daarbij heb ik oog voor psychodynamische aspecten zoals het transitieproces naar het moederschap, en zijnsvragen die handelen over leven en dood, of wanneer een ervaring van perplexiteit wordt binnengebracht door een levend wezen: ‘wat wil deze baby van mij’? Het bekijken van de postpartumpsychose binnen een persoonlijke levensgeschiedenis, of zelfs breder binnen de context van de geleefde wereld, opent het spreken. De moeder met een psychotische kwetsbaarheid voelt zich opnieuw begrepen. 

Intermezzo 1 - Het langzaam uiteengaan van mij en mijn kind
Cynthia Dorrestijn

Intermezzo 2 – Zwanger van betekenis
Alke Haarsma-Wisselink

Intermezzo 3 – Van moeder op dochter
Monique de Koning

Dagvoorzitter: Ludi van Bouwel

Ludi Van Bouwel is psychiater, psychotherapeut (Vlaamse Vereniging voor Psychoanalytische Psychotherapie) en psychoanalytica (Belgische School voor Psychoanalyse). Zij is werkzaam in Universitair Psychiatrisch Centrum KULeuven, campus Kortenberg in het zorgprogramma psychose en in een eigen praktijk in Lint. Tevens is ze bestuurslid van ISPS Nederland en Vlaanderen en internationaal voorzitter van ISPS (International Society for Psychological and Social approaches to Psychosis)


Doel
Dit symposium reikt psychiaters, psychologen, verpleegkundigen, vroedvrouwen en andere zorgverleners handvatten aan om naast het huidige neurobiologische, biomedische discours betekenisvol een open dialoog aan te gaan: met vrouwen met een kwetsbaarheid voor psychoses die moeder willen worden, en hun partners. Opdat weloverwogen keuzes gemaakt kunnen worden t.a.v. kraambedpsychosepreventie. En ook met vrouwen die herstellende zijn van een kraambedpsychose en zoeken naar betekenisgeving, samen met hun partners. En ten slotte met elkaar, om verder in verdere denktanks of werkgroepen op het professioneel handelen te reflecteren en deze zo nodig te verbeteren.

Sprekers
Ariane Bazan is een neuropsychoanalytica, en sinds 2007 werkzaam als professor klinische psychologie aan de Université Libre de Bruxelles. Zij werkte drie jaren als psychologe met mensen met een psychotische problematiek aan het Psychiatrisch Centrum Sint-Amandus te Beernem, en heeft een zelfstandige praktijk als psychoanalytica. 
Rodante van der Waal is verloskundige en doet promotieonderzoek aan de UvH in de filosofie. ‘Een waardige bevalling’ is waarvoor zij pleit, en in april 2019 stond zij in Filosofie Magazine met als kop: 'Een baring doorbreekt de normale structuren van ons bewustzijn.'
Kristiaan Plasmans is als psychiater werkzaam op de afdeling Moeder & Baby Zoersel in Vlaanderen. Hij is co-auteur van De intuïtie van de psychiater en mede-organisator van het webinar ‘Moeder & Baby – Over-Macht/On-macht’

Organisatie (i.s.m. ISPS Nederland en Vlaanderen)
Cynthia Dorrestijn (1981), moeder, Msc Design for Interaction, freelance docent dans en spreker over leven met psychosegevoeligheid o.a. bij de ISPS. 
Monique de Koning (1971), moeder, communicatiekundige, oud-maatschappelijk werker en Senior Adviseur Gezondheid bij Gemeente Utrecht, bestuurslid ISPS Lage Landen.
Alke Haarsma-Wisselink (1987), moeder, cultuurwetenschapper, promovendus aan het UMC Groningen, en docent Sociaal Werk aan de Hogeschool Viaa.